Kan een actieve leefstijl het ontstaan van Parkinson vertragen?

Een internationaal consortium van onderzoekers start de Slow-SPEED-studies: de eerste grootschalige onderzoeken die bekijken of gerichte lichaamsbeweging het ontstaan van de ziekte van Parkinson kan uitstellen of mogelijk voorkomen bij mensen met een verhoogd risico.

Door Thomas Oosterhof

Hoewel beweging een belangrijke rol speelt bij de behandeling van de ziekte van Parkinson, is nog onvoldoende bekend of het ook kan bijdragen aan preventie. De nieuwe Slow-SPEED-studies onderzoeken daarom of een speciaal ontwikkeld beweegprogramma de ziekte van Parkinson kan uitstellen. Of misschien zelfs zorgt dat iemand geen ziekte van Parkinson krijgt.

Focus op mensen met een verhoogd risico

De studies richten zich op mensen die een grotere kans hebben om in de toekomst de ziekte van Parkinson te ontwikkelen.

In de verschillende landen worden drie groepen onderzocht:

• In Nederland zoeken de onderzoekers 110 mensen met een REM-slaapgedragsstoornis (RBD).
• In het Verenigd Koninkrijk kunnen 110 mensen meedoen die slecht kunnen ruiken.
• In de Verenigde Staten doen 600 deelnemers met een genetische aanleg voor de ziekte van Parkinson mee.

Door deze groepen te volgen hopen onderzoekers meer inzicht te krijgen in de fase vóór de diagnose van Parkinson.

Digitaal onderzoek vanuit huis

De Slow-SPEED-studies duren tussen de 1,5 en 3 jaar. Een bijzonder onderdeel van dit onderzoek is dat deelnemers het grootste deel van de studie vanuit huis kunnen doen. Via een app op de smartphone volgen deelnemers een beweegprogramma. In de app zitten spelelementen die bewegen leuker maken en kunnen helpen om gemotiveerd te blijven.

Deelnemers hoeven daardoor maar twee keer naar het onderzoekscentrum te komen: één keer aan het begin en één keer aan het einde van de studie. Tijdens deze bezoeken nemen onderzoekers bloed af, maken zij een MRI-scan van de hersenen en voeren zij tests uit van geheugen en denkvermogen.

De meeste gegevens worden thuis verzameld. Dat gebeurt bijvoorbeeld met een smartwatch, digitale vragenlijsten, apps op de smartphone en een reuktest die thuis wordt gedaan.

Deze manier van onderzoek maakt het mogelijk om deelnemers lange tijd te volgen zonder dat zij vaak naar het ziekenhuis hoeven te reizen.

Wat willen de onderzoekers ontdekken?

Met de Slow-SPEED-studies onderzoeken wetenschappers of mensen met een verhoogd risico op Parkinson een beweegprogramma voor langere tijd kunnen volhouden. Ook kijken zij of onderzoek vanuit huis goed werkt. Daarnaast onderzoeken de wetenschappers of regelmatig bewegen invloed heeft op vroege veranderingen die kunnen optreden vóór de ziekte van Parkinson, zoals problemen met geheugen en concentratie.

Deelnemen aan de Nederlandse studie

Mensen met een REM-slaapgedragsstoornis (RBD) die nog geen diagnose Parkinson hebben en interesse hebben in deelname aan de Nederlandse studie, kunnen contact opnemen via:

info@onderzoek-bws.nl

Kernpunten

• De Slow-SPEED-studies onderzoeken of lichaamsbeweging het ontstaan van Parkinson kan vertragen of mogelijk voorkomen.
• Het onderzoek wordt uitgevoerd in Nederland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten.
• Deelnemers volgen een digitaal beweegprogramma via een smartphone-app.
• De meeste onderzoeksmetingen vinden thuis plaats met behulp van apps, vragenlijsten en een reuktest die wordt thuis gestuurd.
• De resultaten moeten duidelijk maken of grootschalige preventiestudies voor Parkinson haalbaar zijn.

Financiering

Het project wordt mede mogelijk gemaakt door ParkinsonNederland.

Foto: Jeroen Dietz in samenwerking met Health Holland