It takes a village to grow old
Repeterende ontmoetingen tussen wijkbewoners (i.e., publieke familiariteit) dragen bij aan langer zelfstandig wonen. Het ontwerp van de buitenruimte speelt hierin een rol, bijvoorbeeld met gespreksstarters zoals slimme interactieve kunstwerken die ontmoeting stimuleren. Het is echter nog ongebruikelijk om dit type kunstwerken mét burgers te ontwikkelen. En wanneer dit wél gebeurt, leidt dit vaak tot dilemma’s rondom democratische participatie. Het doel van dit project was om de ontwikkeling van slimme kunstwerken in de buitenruimte die sociale ontmoeting stimuleren te onderzoeken mét burgers, middels de citizen science benadering.
Participatief actieonderzoek is geïntegreerd met het Empathisch Ontwerp Framework in de buurt VondelHelmers te Amsterdam. Middels een mixed-method aanpak hebben we de behoeften en mogelijkheden rondom sociaal-ruimtelijke factoren verkend, ontwerprichtlijnen en ontwerpconcepten ontwikkeld en hebben we de ontwerpoplossingen geëvalueerd. Burgers participeerden op drie wijzen: mee-beslissende leden van het kernteam (co-creatie), samenwerking met een opgestelde werkgroep en inspraak van een brede groep burgers. De eerste twee groepen waren actief betrokken bij het uitvoeren van het onderzoek (e.g., straat interviews, observatie).
Het ontwikkelde slimme kunstwerk in de wijk VondelHelmers is een beschutte bank met de mogelijkheid om buurtverhalen met elkaar te delen, zowel digitaal middels een slim tablet als fysiek middels een vitrinekast. Eerste ervaringen met dit slimme kunstwerk waren positief: burgers waren nieuwsgierig richting het kunstwerk. Daarnaast zijn er zowel tijdens de ontwikkeling als na de realisatie meer gesprekken gevoerd tussen burgers, zelfs met buren die men nog niet kende (i.e., publieke familiariteit). Het tweejarige tijdspanne was te kort om te meten of dit slimme kunstwerk er ook voor zorgt of burgers inderdaad langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. Langdurig onderzoek is hiervoor noodzakelijk.
Tot slot is er een ‘Reisgids’ ontwikkeld. In deze ‘Reisgids’ worden praktische tips en handvatten gedeeld om zelf citizen science projecten te starten, voor te bereiden en uit te voeren.
